Waldemar Tomaszewski
En Lt Ru


Program wyborczy

Wstęp

Drodzy Mieszkańcy Litwy, przede wszystkim pragnąłbym złożyć gorące podziękowania wszystkim osobom, które złożyły swe podpisy i życzliwie przyczyniły się do pracy organizacyjnej, abym dzisiaj mógł uczestniczyć w wyborach na stanowisko Prezydenta Republiki Litewskiej. Nie jestem wielkim finansistą, bogatym przedsiębiorcą czy artystą. Urodziłem się w roku 1965 w Wilnie, w rodzinie nauczycielskiej. Ukończyłem Uniwersytet Techniczny im. Giedymina w Wilnie. Od 20 lat jestem żonaty i mam dwóch synów.

Zgodziłem się wysunąć swą kandydaturę w wyborach na Prezydenta Republiki Litewskiej z powodu trzech przyczyn:

a) politycznej – jako wieloletni poseł na Sejm Republiki Litewskiej i aktywny działacz polityczny;

b) zawodowej – jako wieloletni pracownik samorządu, rozstrzygający codzienne, najważniejsze kwestie mieszkańców, a zwłaszcza

c) obywatelskiej – jako człowiek, który urodził się i wyrósł na tej wspaniałej ziemi, który tak samo jak większość jej obywateli cieszy się z odrodzenia Niepodległości, który ze wszech możliwości jej służył, pragnąc, aby wszystkim jej mieszkańcom było ciepło i bezpiecznie, i który ze zbolałym sercem widzi, że chociaż w tak krótkim okresie historycznym tak wiele wycierpiano, uczyniono i poświęcono, to radości w sercach mieszkańców Litwy nie ma zbyt wiele. JA ZAŚ NIE POPIERAM TAKIEJ POLITYKI, KTÓRA NIE ZWIĘKSZA RADOŚCI W SERCACH LUDZI, nie służy ich dobru, nie zwiększa szacunku do swej Ojczyzny, do władz własnego kraju.

Czyż nie ze łzami w oczach należy podchodzić do wyników sondaży społecznych przeprowadzanych wśród obywateli litewskich. Najniższe są notowania Sejmu, Rządu, sądów. Drodzy Państwo, czyż tak być powinno w państwie demokratycznym. Takie niskie notowania instytucji administracji państwowej są tylko w totalnych dyktaturach, kiedy władze reprezentują nie interesy całego społeczeństwa, interesy większości, lecz interesy odrębnej małej grupy, wykorzystując pozostałą część społeczeństwa.

Dlatego też, Drodzy Wyborcy, przyjąłem propozycję uczestniczenia w wyborach na Prezydenta RL, albowiem OPOWIADAM SIĘ PRZECIWKO WYKORZYSTYWANIU, PRZECIWKO KŁAMSTWU, PRZECIW OSZUKIWANIU I UBOŻENIU NARODU I OBYWATELI.

1. ZASADY PROGRAMOWE

Swój program wyborczy podzieliłbym na pięć podstawowych bloków:

· polityka zagraniczna i obronna,

· polityka wewnętrzna,

· polityka gospodarcza i wzrostu dobrobytu mieszkańców,

· zagwarantowanie sprawiedliwości,

· rozwijanie duchowości.

Zgodnie z aktami prawnymi Republiki Litewskiej Prezydent jest głównym i najwyższym przedstawicielem państwa litewskiego, reprezentującym je za granicą. Zgodnie z tym założeniem większość ludzi  instytucję Prezydenta utożsamia z realizacją polityki zagranicznej, z działalnością Prezydenta w ramach stosunków międzynarodowych i t. p. Jednakże, nie pomniejszając znaczenia polityki zagranicznej, jestem  zdania, że Prezydent przede wszystkim powinien dbać o kwestie rozwoju społecznego we własnym państwie, jego instytucja powinna być gwarantem stabilności społecznej i rozwoju gospodarczego. Termometr  mierzący działalność Prezydenta powinien wskazywać TEMPERATURĘ ZGODY SPOŁECZNEJ. Inaczej niż w przypadku temperatury człowieka temperatura zgody społecznej nie ma ograniczeń pozytywnego wzrostu. Im bardziej zharmonizowane są stosunki w poszczególnych warstwach społecznych, przedsiębiorczości, ekologii, służbie państwowej i innych sferach, tym efektywniej funkcjonuje cały system społeczno-gospodarczy, tym bardziej konkurencyjna jest gospodarka kraju, tym bardziej zadowoleni też będą obywatele tego kraju.

W sytuacji obecnej, kiedy Litwa jest pełnoprawnym członkiem NATO i Unii Europejskiej, rola narodowej polityki zagranicznej znacznie zmalała. Z drugiej zaś strony 19 lat niepodległej Litwy wykazało, że  bardzo WZROSŁA POTRZEBA KONSOLIDACJI SPOŁECZEŃSTWA NASZEGO KRAJU. Dlatego też, przewidując aktywny udział w kształtowaniu i realizacji litewskiej polityki zagranicznej, za swój priorytet będę uważał harmonizację polityki i rozwoju społecznego. Moim zdaniem nie jest dobrze jechać za granicę i omawiać problemy sąsiada, kiedy dach nad własnym domem jest dziurawy, gospodarka zapuszczona i pełno niezapłaconych rachunków.

Myślę, że NIE TYLKO POWINNIŚMY DOBRZE WYGLĄDAĆ PRZED INNYMI, ALE TEŻ REALNIE ŻYĆ DOBRZE, i to dobre życie naszych obywateli będzie najlepszym ambasadorem w polityce zagranicznej naszego kraju.

2. POLITYKA WEWNĘTRZNA I HARMONIZACJA ROZWOJU SPOŁECZNEGO

W tej sferze fundament mojego programu stanowią trzy zasady:

· solidarność społeczna,

· samorządność,

· dobrobyt.

Jednak najważniejszymi jesteście właśnie Państwo, Drodzy Mieszkańcy Litwy. Każdy z Państwa, taki jaki jest i tam gdzie się znajduje – i Żmudzin, i Dzuk, i mieszkaniec wsi, i wielkiego miasta, i młody, i emeryt, i macujący nadgodziny i przez dłuższy czas nie mający pracy, i uczący się, i ojciec wielodzietnej rodziny. Wszyscy Państwo ze swymi troskami i oczekiwaniami, ze swymi potrzebami i możliwościami, ze swymi radościami i smutkami.

Owszem, teraz  nasza Ojczyzna przeżywa trudny okres, jednak kryzys finansowy i gospodarczy wstrząsnął całym światem. Dziesiątki milionów bezrobotnych w USA, szybko malejący PKB w Japonii, ogromny spadek produkcji w Chinach, milionowe strajki w Europie Południowej i Zachodniej. Wszystko to pozwala twierdzić, że trudności gospodarcze szybko się nie zakończą i to, jak nam się uda przeżyć ten trudny okres, najbardziej zależeć będzie od tego, jak sami potrafimy rządzić się we własnym domu. Stąd też w swych zasadach akcentują przede wszystkim SOLIDARNOŚĆ SPOŁECZNĄ. Zwłaszcza w okresie spadu gospodarczego, kryzysów o skali narodowej nie można tolerować chęci poszczególnych grup mieszkańców wzbogacania się za koszt innych. Takie zachowanie musimy rugować z korzeniami.

Gromadzenie bogactw za koszt głodującego lub wyrzuconego z domu obywatela jest nie tylko amoralne, ale powinno być karane, zwłaszcza w warunkach kryzysu. Będę popierał i sam zgłaszał inicjatywy, skierowane na zaostrzenie kar za przestępstwa finansowe i zmowy korupcyjne. Jestem przeciwko temu, aby zwiększano urzędnikom wynagrodzenie tylko po to, aby nie kradli lub nie brali łapówek. Za takie przestępstwa trzeba karać i usuwać z pracy. Jeśli wynagrodzenia są zbyt małe człowiek szuka innej pracy lub za pomocą cywilizowanych środków wyraża swe niezadowolenie z wynagrodzenia za pracę, a łapówki i korupcja tylko niszczą cały system administracji i zmniejszają jego efektywność.

Korupcja jest niczym rak na tkance społecznej naszego kraju. Władze państwowe muszą z pełną determinacją walczyć z tą chorobą, która od lat niszczy życie publiczne na Litwie. Korupcja bowiem wprowadza do stosunków społecznych klimat nieufności, zakłamania i cynizmu, oznacza pasożytowanie zdeprawowanych jednostek na cudzej pracy. Dlatego wykrywanie wszelkich postaci korupcji oraz jej przykładne karanie jest nieodzowną potrzebą dla uzdrowienia życia publicznego w naszym kraju, jest warunkiem normalnego rozwoju gospodarczego Litwy.

Hasło „Zero tolerancji dla korupcji!” musimy zacząć stosować poczynając od osób pełniących władzę, polityków, urzędników, przedstawicieli biznesu.

Jako kandydat na urząd Prezydenta opowiadam się za tym, aby majątek nagromadzony przez polityków, urzędników i innych obywateli, którego nie będą mogli oni uzasadnić odpowiednimi poborami i legalnymi dochodami, po odpowiedniej procedurze prawnej mógłby zostać zajęty na korzyść skarbu państwa (więcej szczegółów na ten temat – w rozdziale 4).

Jako kandydat na najwyższy urząd w państwie deklaruję wszechstronną aktywność, mającą na celu podniesienie standardów życia publicznego w naszym kraju. Uważam, że głowa państwa musi się nie tylko cieszyć się szacunkiem i zaufaniem obywateli, ale też aktywnie przyczyniać do walki z patologiami społecznymi, takimi jak korupcja, nepotyzm, łamanie praw człowieka, niewydolność systemu wymiaru sprawiedliwości, nierówność i niesprawiedliwość społeczna.

Powyższe cele Prezydent RL może osiągać drogą oceny jakości projektów ustaw uchwalanych przez Sejm, tudzież poprzez składanie własnych projektów parlamentowi.

W tym kontekście zobowiązuję się zawsze przedstawiać swój punkt widzenia w sprawach nie tylko dotyczących polityki zagranicznej naszego państwa, ale też zagadnień wewnątrzkrajowych, dotyczących sfery socjalnej, bezpieczeństwa publicznego, wymiaru sprawiedliwości, praw człowieka.

Nie zabraknie mi determinacji do wetowania ustaw, które byłyby sprzeczne z interesami zwykłych obywateli, a służyłyby nieformalnym ugrupowaniom biznesowo-politycznym.

Prezydent może również wpływać na standardy życia publicznego poprzez odpowiednią politykę kadrową. W tym zakresie wobec wyborców składam zobowiązanie niezatwierdzania na stanowiskach ministerialnych oraz innych ważnych dla funkcjonowania państwa urzędach kandydatów o wątpliwej reputacji, osób nie posiadających odpowiednich kwalifikacji zawodowych i moralnych.

Postrzegam rolę Prezydenta również jako arbitra, monitorującego stan przestrzegania praw człowieka w naszym kraju oraz działającego na rzecz wzmacniania standardów praw osób należących do mniejszości narodowych. Na tym polu ważnym obowiązkiem Prezydenta jest monitorowanie, jak Litwa przestrzega międzynarodowe konwencje, które podpisała i ratyfikowała w dziedzinie praw człowieka i osób należących do mniejszości narodowych.

Bez mała 20 lat niepodległego bytu naszego państwa wykazało pilną potrzebę naprawy litewskiego wymiaru sprawiedliwości, stworzenia bardziej efektywnego, nowoczesnego i sprawiedliwego systemu, któryby gwarantował większe bezpieczeństwo dla przeciętnego obywatela i bardziej powszechną dostępność do urzędów wymiaru sprawiedliwości dla zwykłych ludzi. Musimy dążyć do takiego modelu organów ścigania, któryby pozwalał obywatelom na szybką i efektywną drogę dochodzenia swych praw, gwarantował nieuchronność kary za popełnione przestępstwo. Praktyka ostatnich lat pokazuje, że dla przeprowadzenia sanacji w wymiarze sprawiedliwości potrzebna jest wola polityczna, konsekwencja oraz jasny plan działania. Taką obietnicę składam swym wyborcom.

Uważam, że usprawnić wymiar sprawiedliwości może bezpośrednia odpowiedzialność polityczna rządzącej większości w tym zakresie. Będę więc szukał politycznego konsensu, aby ustawowo połączyć urząd ministra sprawiedliwości z urzędem prokuratora generalnego. W ten sposób urzędujący minister sprawiedliwości będzie ponosił bezpośrednią odpowiedzialność polityczną zarówno przed wyborcami, jak i polityczną opozycją, co zwiększy presję na niego do przeprowadzenia realnych reform.

Stanowimy jeden naród, jedną kulturę (choć niezwykle barwną), jedną historię i NIKOMU WIĘCEJ NA CAŁYM ŚWIECIE TAK NIE CHODZI O LITWĘ, o jej stabilność społeczno-gospodarczą i rozwój JAK NAM Z PAŃSTWEM RAZEM. Nam, tu zamieszkałym i tu pracującym, nam tu wychowującym swe dzieci i grzebiącym swych rodziców. Dlatego razem musimy się zatroszczyć, żeby nie było między nami osób opuszczonych i zapomnianych, aby wszyscy mogli w należyty sposób zadowalać swe potrzeby: uczyć się, leczyć się, pracować zgodnie z możliwościami i pomagać innym.

W tym celu powinniśmy w sposób bardziej zróżnicowany postrzegać możliwości poszczególnych ludzi realizacji swych zobowiązań podatkowych oraz ich wkładu do ogólnego rozwoju państwa. Będę popierać i dążyć, aby na Litwie szybciej zaczęły być stosowane progresywne stawki podatku dochodowego mieszkańców i w innych dziedzinach rozliczeń finansowych, aby szerzej były stosowane zasady systemu zróżnicowanego według wielkości dochodów. Bardzo mi, na przykład imponuje doświadczenie Finlandii, gdzie mandaty za naruszenia zasad ruchu drogowego zależą od wielkości dochodów karanej osoby. Kara nie powinna zubażać lub niszczyć ekonomicznie karanej osoby (np. kara 2000 litów dla osoby otrzymującej minimalne miesięczne wynagrodzenie), lecz służyć przestrogą i skłaniać do naprawy. Brak zróżnicowania kar, moim zdaniem, uderza również w interesy niezamożnych grup mieszkańców.

Wielki wpływ na zapewnienie solidarności społecznej ma dialog społeczny pracowników i pracodawców na szczeblu przedsiębiorstwa. Na różne sposoby będę wspierać współpracę między pracownikami i pracodawcami. Albowiem POKÓJ SPOŁECZNY W PRZEDSIĘBIORSTWACH STWARZA PODSTAWY DLA ZGODY SOCJALNEJ W SPOŁECZEŃSTWIE. Wszyscy pamiętamy wiec pod gmachem Sejmu w styczniu br., jego przyczyny i skutki. Ludzie wychodzą na ulicę, ponieważ nie mogą w pokojowy sposób rozstrzygnąć swych problemów w siedzibach przedsiębiorstw lub urzędów państwowych. Dlatego też Rząd powinien znacznie bardziej wrażliwie reagować na ogniska napięć społecznych i więcej czasu poświęcać prewencji, jak dobry lekarz, który nie czeka na zapalenie, aAby rozpocząć właściwe leczenie.

Solidarność socjalna w społeczeństwie – to:

a) zróżnicowane opodatkowanie dochodów;

b) dialog społeczny w przedsiębiorstwach i organizacjach;

c) monitoring napięć społecznych w polityce Rządu.

Moja działalność zawodowa od 16 lat była i jest związana z działalnością organów samorządowych. Najlepiej znam pracę samorządów w regionie wileńskim, ale jestem też dobrze obeznany z problemami innych regionów Litwy. Przez 8 lat pracowałem w Komitecie ds. Administracji Państwowej i Samorządów Sejmu RL. Mogę Państwa zapewnić, że niezależnie od niedoskonałości samorządowych regulacji prawnych instytucja samorządu jest mechanizmem bardzo efektywnym dla zapewnienia rozwoju państwa i wzrostu dobrobytu obywateli. Rzecz jasna, dla osiągnięcia wysokich rezultatów trzeba poświęcenia i sumiennej pracy całego zespołu, dlatego też nie każdy samorząd może pochwalić się wynikami zadowalającymi mieszkańców. Na przykład samorząd rejonu wileńskiego w okresie lat 2002-2008 z własnych środków zbudował 2 szpitale, na terenach wiejskich otworzył 2 nowe przedszkola, dom starców, dwa ośrodki dzienne dla osób niepełnosprawnych. Powinienem zauważyć, że trzeba więcej uwagi poświęcić usuwaniu administracyjnych ograniczeń przy administrowaniu placówek o przeznaczeniu społecznym.

Wraz ze wzrostem cen transportu, chcąc zapewnić mieszkańcom rejonu możliwości komunikacji, jako jedyni w kraju zmniejszyliśmy ceny przejazdu i rozpoczęliśmy tworzenie swej mini-zajezdni autobusowej, aby zmniejszyć zależność od drożejących usług transportowych miasta Wilna i lepiej dostosować świadczone przez nas usługi transportowe do potrzeb naszych mieszkańców.

Większość z Państwa wiedzą, że samorządom często brakuje środków na realizację wszystkich przewidzianych funkcji, pracownikom brakuje kompetencji i wiedzy, zaś samorządom bardziej oddalonym od wielkich miast, brakuje też odpowiednich pracowników: prawników, ekonomistów, kierowników projektów. Jednak, nie zważając na wszelkie niedociągnięcia, samorząd jest najbliższą do obywatela instytucją systemu administracji państwowej. Nasze mieszkania, szkoły, transport i oświetlenie, pomoc społeczna i zapewnienie porządku publicznego – to wszystko leży w gestii troski instytucji samorządowych. Większość z Państwa nawet sobie nie wyobraża, że około 90 % swego czasu spędzają Państwo w obszarze administrowanym przez instytucje samorządowe. Jednak z przyczyn nie zupełnie dla mnie zrozumiałych w urzędzie Prezydenta Republiki Litewskiej nie odzwierciedla się prawie kwestii samorządów. Rozmaite przyjęcia, wizyty, podróże zagraniczne oraz międzynarodowe imprezy – owszem, jest to ważne i potrzebne zarówno dla instytucji Prezydenta, jak też dla naszego państwa, ale nie mniej ważne są troski szeregowego obywatela, brak środków na remont szkół lub przypadki zamykania domów spokojnej starości. Jestem zdania, że PREZYDENT POWINIEN BYĆ GWARANTEM UMACNIANIA SAMORZĄDNOŚCI W KRAJU i jeżeli zostanę wybrany, postaram się to założenie zrealizować.

Powinniśmy stworzyć taki model administracji państwowej, który nie utrudnia, a wręcz przeciwnie – ułatwia i upraszcza rozstrzyganie spraw i problemów szeregowego obywatela.

Przeciętny obywatel ma prawo żądać, aby władze stworzyły mu warunki do rozwiązywania jego spraw w możliwie najprostszy i dostępny sposób. Aby można to było osiągnąć, władza musi być jak najbliżej ludzi. Dlatego opowiadam się za dwuszczeblowym modelem władz samorządowych w naszym kraju. Uważam, że okręgi, jako jednostki terytorialnej administracji rządowej zasadniczo dublujące funkcje samorządów, muszą być zlikwidowane. Na ich miejscach mają powstać samorządy terytorialne na szczeblu rejonowym oraz gminnym. Władze do tych jednostek samorządowych powinny być wybierane w wolnych demokratycznych wyborach na czteroletnią kadencję.

Zgodnie z literą ratyfikowanej przez Litwę Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego samorządy lokalne muszą mieć możliwie największą samodzielność zarówno w zakresie finansowym, jak też administracyjnym. Generalnie odpowiedzialność za sprawy publiczne powinny ponosić przede wszystkim te organy władzy, które znajdują się najbliżej obywateli. Podział kompetencji pomiędzy władzami szczebla rejonowego a szczebla gminnego ma być rozgraniczony zgodnie z naturalnymi funkcjami właściwymi dla władz rejonowych i władz gminnych.

Społeczności lokalne muszą mieć prawo, w ramach narodowej polityki gospodarczej, do posiadania własnych zasobów finansowych, którymi mogłyby swobodnie dysponować w ramach wykonywanych własnych uprawnień. Wysokość zasobów finansowych społeczności lokalnych powinna być dostosowana do zakresu uprawnień przyznanych im przez Konstytucję lub prawo krajowe.

Zmiany administracyjne, a w szczególności zmiany granic samorządów lokalnych mogłyby następować tylko w porozumieniu z zainteresowanymi mieszkańcami. Konsultacje w ważnych kwestiach dotyczących zlikwidowania poszczególnych samorządów bądź zmiany ich granic mogłyby odbywać się drogą przeprowadzenia lokalnych referendów, jak to przewiduje Europejska Karta Samorządu Lokalnego.

Silny i efektywny samorząd, to silne i efektywne państwo. Mam wrażenie że na Litwie ta prawda została zapomniana. Na szczeblu samorządu najlepiej może zostać usłyszany głos każdego obywatela, tu najlepiej można ocenić jego problemy i najefektywniej udzielić mu pomocy. Muszę jednak zaznaczyć, że obecny samorząd nie jest możliwy bez rozwoju instytucji społeczeństwa obywatelskiego, bez umacniania sieci organizacji pozarządowych oraz rozwoju życia wspólnot. Opowiadam się za ukierunkowanym i systematycznym wspieraniem organizacji pozarządowych oraz wspólnot poprzez zapewnienie im należytych warunków finansowych i gwarancji prawnych.

Trzecią zasadą mojego programu i moich założeń politycznych jest dobrobyt. Jednak dobrobyt pojmuję tu jako zjawisko bardzo skomplikowane i wielostronne.

Opowiadam się przede wszystkim za DOBROBYTEM OPARTYM NA ODPOWIEDZIALNOŚCI. Nie jest dobrze, kiedy ktoś zapewniając dobrobyt własny zagradza innemu dojście do jeziora, lub drogę dojazdową. Nie dobrze, kiedy w trakcie wzrostu mienia ogólnego w kraju, wzrasta też liczba  biedoty i  czekających na pomoc. Dobrobyt kraju tylko wtedy jest dobrobytem, jeżeli jest to dobrobyt dla wszystkich lub większości a nie tylko dla „elit” oligarchicznych i 10-15-procentowej warstwy mieszkańców ich obsługujących.

Jestem również za DOBROBYTEM PRZEDSIĘBIORCZOŚCI. Marzę o czasach, kiedy litewscy przedsiębiorcy (zwłaszcza kierujący małymi i średnimi przedsiębiorstwami) przestaną obawiać się kontroli i wizyt przedstawicieli placówek nadzorujących ich działalność. Będę walczyć, aby instytucje kontrolujące służyły przedsiębiorczości, zaś wymogi były dostosowane do możliwości biznesowych. Zwłaszcza bronić będę możliwości rozwoju drobnej i średniej przedsiębiorczości, co w warunkach kryzysowych pomogłoby szybciej ożywić naszą gospodarkę.

Opowiadam się też przeciwko pasywnemu dobrobytowi, jestem przeciwko temu, aby jednemu zabierać i rozdawać innym. Broniony przeze mnie DOBROBYT MUSI BYĆ CZYNNY. Jestem za dobrobytem, podstawy którego stanowi sumienny wysiłek i praca. Owszem, setkom tysięcy naszych obywateli brakuje zasobów finansowych, lecz w chwili obecnej jeszcze bardziej brakuje im naszej uwagi, brakuje obszaru obcowania, brakuje obszaru, w którym mogą oni czuć się potrzebni i pożyteczni.

Dlatego też rozwijając pomoc społeczną należy w znaczny sposób zwiększyć jej efektywność, wspierać wciąganie beneficjantów pomocy społecznej do działalności społeczno-pożytecznej, rozwijać sieć organizacji pozarządowych, zachęcać do wzajemnej pomocy oraz wspólnotowego życia, zwiększać różnorodność usług, zwłaszcza dla dzieci i młodzieży z rodzin niezamożnych.

Dobrobyt przede wszystkim pojmuję jako DOBROBYT RODZINNY, dlatego też gorąco popieram realizowaną przez obecny Rząd politykę wspierania rodzin. Aktywnie opowiadam się za wartościami tradycyjnej rodziny, jej utrzymaniem i umacnianiem, za szczególną uwagą wobec dzieci, zwłaszcza z rodzin niezamożnych oraz za ochroną dzieci nienarodzonych. Jestem zdania, że, nie zważając na trudności, celowe jest rozwijanie środków wspierania rodziny: nabywania i utrzymywania lokalów mieszkalnych, skróconego czasu pracy, korzystania z usług wychowania przedszkolnego. Środki wspierania rodziny muszą być stosowane również w polityce podatkowej.

Należałoby aktywniej współpracować z tradycyjnymi wspólnotami religijnymi i ich instytucjami. Kościół jest formalnie oddzielony od państwa, lecz nie egzystecjonalnie. Jest to integralna część naszego społeczeństwa, naszej historii i naszej kultury. Dzisiaj jak nigdy potrzebna jest ścisła współpraca między państwem a kościołem podczas rozstrzygania kwestii o charakterze materialnym i duchowym wspierania wzajemnej pomocy mieszkańców oraz zwiększania efektywności wsparcia społecznego.

Szczególną uwagę należy poświęcić wychowaniu i kształceniu dzieci zwłaszcza dzieci z rodzin niezamożnych. Znacznie większej uwagi trzeba poświęcić działalności pozalekcyjnej z dziećmi i młodzieżą, oraz organizacji ich czasu wolnego. Na ten cel warto byłoby przeznaczyć część środków pomocy socjalnej oraz aktywniej przyciągać wsparcie z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej. Celowa też byłaby redystrybucja przez samorządy części środków przeznaczonych na przygotowanie zawodowe, co zapewniłoby możliwości zaangażowania stosownych specjalistów oraz stwarzało dla zdolnej młodzieży z rodzin niezamożnych warunki pozwalające na osiągnięcie upragnionej placówki naukowej.

Nie mogę przemilczeć kwestii reformy szkolnictwa wyższego. Moim zdaniem w chwili obecnej w niewłaściwy sposób ustanowione zostały priorytety wdrażanej reformy. Zbytnio akcentuje się kwestię finansowania szkolnictwa wyższego, nie poświęcając należnej uwagi ogólnej koncepcji szkolnictwa wyższego (optymalizacji sieci uczelni wyższych, polityce personalnej, aktualizacji treści programów studiów, dostosowania przyjęć na studia do wymogów gospodarki itp.) oraz zapewnieniu jakości wykształcenia wyższego.

Konieczne są też zmiany w szkołach ogólnokształcących. Badania wskazują, że na Litwie dzieci są najmocniej obciążone w szkole i najmniej czasu wolnego mają po lekcjach. Z drugiej strony, w szkole ogólnokształcącej mało uwagi zwraca się na kształtowanie umiejętności ogólnych (obcowania, pracy w zespole, twórczego myślenia i in.) oraz wartości o ukierunkowaniu społecznym (wzajemnej pomocy, szacunku wobec osób starszych itp.). Szkoła ogólnokształcąca coraz mniej wpływa na kształcenie moralne, co się wiąże ze skutkami przede wszystkim dla niej (przemoc wobec nauczycieli, wagarowanie), ofiarami tego są uczniowie (ich przyszłe życie, kariera), cierpi z tego powodu również całe nasze społeczeństwo (z powodu przestępczości, aspołecznych zachowań, przemocy itp.). Opowiadam się za zmniejszeniem obciążenia dzieci i młodzieży w szkołach, za poszerzeniem ich działalności pozaszkolnej oraz doskonaleniem kształcenia moralnego. Nie chcę być prorokiem, jednak moim zdaniem, jeśli wartości oraz normy zachowania nie będą kształtowane w szkole ogólnokształcącej, to nie ukształtują się w ogóle, albowiem w warunkach globalizacji bardzo zmalały możliwości funkcji socjalizacyjnych rodziny, a człowiek bez wartości jest jak statek bez steru.

Niemało problemów jest również w sektorze opieki zdrowotnej. Z przyczyn finansowych pogarsza się jakość i dostępność świadczonych usług. Coraz szerzej mówi się o przejawach zmowy o charakterze monopolistycznym w sektorze farmacji i w dziedzinie rozliczeń za leki. Myślę, że w tej sferze potrzeba większej kontroli społecznej i audytu międzynarodowego. Potrzeba stałego monitoringu cen na leki oraz ich dystrybucji wewnątrz kraju. Ceny na leki nie powinny ograniczać możliwości leczenia i wyzdrowienia naszych obywateli, dlatego też tej kwestii będę poświęcać szczególną uwagę.

3. Polityka zagraniczna i obronna

Wysoko oceniam dokonania Jego Ekscelencji Prezydenta Valdasa Adamkusa w dziedzinie reprezentowania Litwy w arenie międzynarodowej, obrony zasad demokracji oraz utrwalania międzynarodowego zaufania wobec państwa litewskiego. Jednak niż gospodarczy stawia nowe wyzwania na wszystkich kierunkach litewskiej polityki zagranicznej. Umacniając swą państwowość powinniśmy w sposób bardziej harmonijny rozwijać swe stosunki zagraniczne, które powinny służyć zagwarantowaniu praw człowieka we wszystkich zakątkach świata, konkurencyjności gospodarki naszego kraju oraz utrzymaniu pokoju.

Moim priorytetem będą stosunki z UE jako spójną organizacją polityczną i gospodarczą. Uważam, że możliwości litewskiego członkostwa Unii Europejskiej są w chwili obecnej wykorzystywane w sposób niedostateczny. Powinniśmy umacniać naszą współpracę polityczną i gospodarczą, która może efektywnie pomagać przetrwać w warunkach spadu gospodarczego. Powinniśmy nauczyć się funkcjonować jako jedyny system z jednoczesnym poszanowaniem odrębności narodowej, interesów i swoistości naszych państw. Powinniśmy myśleć lokalnie a działać globalnie – dla dobra wszystkich i każdego. Jeśli w najbliższej przyszłości (w ciągu 3-5 lat) nie uda nam się przezwyciężyć nastrojów protekcjonistycznych. Unia Europejska może zostać rozdarta przez globalną konkurencją gospodarczą, a jednocześnie rozpocząć się też może zmierzch demokracji. Nie czas jednak teraz na futuryzm społeczny. W chwili obecnej Unia Europejska stanowi silny dynamiczny system polityczno-gospodarczy z ogromnymi możliwościami, tylko powinniśmy się nauczyć z nich korzystać. Temu też pragnąłbym poświęcić głównie swą uwagę w polityce zagranicznej.

Więcej uwagi należy też poświęcać stosunkom z USA. Pozytywnie oceniam wybór przez Prezydenta USA Baracka Obamę bardziej delikatnego kierunku i wizji polityki zagranicznej. Obserwuję jego kroki polityczne i pragnąłbym mu przede wszystkim życzyć wszelkiej pomyślności. Z drugiej strony, powinniśmy bardziej zaktywizować naszą współpracę z USA i to nie tylko w dziedzinie ochrony kraju i obronności. W miarę zawężania się rynków azjatyckich trzeba w sposób znaczny rozszerzyć naszą współpracę gospodarczą, w znaczny sposób umocnić kontakty z naszymi rodakami na kontynencie amerykańskim oraz rozwijać współpracę naukowo-technologiczną.

Uwzględniając zmieniające się realia polityki zagranicznej w świecie, celowe jest polepszanie i rozwijanie stosunków z Rosją. Nie zważając na pewną nieokreśloność z powodu przyszłych zmian gospodarczych i politycznych, Rosja pozostaje partnerem strategicznym Unii Europejskiej, a znaczy też partnerem Litwy. Stosunki z Rosją muszą opierać się na zasadach, a jednocześnie być skierowane na utrzymanie wspólnych interesów, jak też na rozwój współpracy. Rynek rosyjski pozostaje bardzo atrakcyjny dla naszych przedsiębiorców i polityka zagraniczna powinna zapewnić, aby bez rezygnacji z uznawanych zasad, mogli oni pomyślnie rozwijać działalność gospodarczą w tym regionie świata.

Interesy gospodarcze powinny też skłaniać do utrzymania bardziej ścisłych kontaktów z Ukrainą, Kazachstanem i Białorusią – naszym najbliższym sąsiadem wschodnim.

Analizując priorytety polityki zagranicznej, nie wyszczególniłem stosunków z innymi krajami bałtyckimi i Polską, ponieważ w Unii Europejskiej to są nasi najbliżsi sąsiedzi i, rzecz zrozumiała, współpraca z nimi musi być najbardziej ścisła. Niemało już razem zrobiliśmy, realizując wspólne projekty, razem wypowiadamy się w tej czy innej kwestii na szczeblu Unii Europejskiej, ale moim zdaniem możliwości naszej współpracy są znacznie szersze i powinniśmy szukać dróg, żeby z nich skorzystać.

Litwa podjęła decyzję o profesjonalizacji sił zbrojnych i dzisiaj raczej nie ma drogi z powrotem, społeczeństwo by tego nie zrozumiało. Praktycznie wszystkie armie świata przechodzą na zawodowstwo, jest to związane jak z uwarunkowaniami społecznymi (unikanie obowiązkowej służby wojskowej), tak z technologicznymi (coraz bardziej skomplikowany sprzęt).

Armia zawodowa nie wyklucza istnienia sił rezerwowych, na Litwie taką funkcję mogą pełnić już istniejące siły ochotnicze. Siły takie mogłyby być formowane do poziomu taktycznego (tworzenia sztabów), sprzęt byłby w koszarach.

Nie da się zorganizować powszechnego szkolenia obywateli w sytuacji armii zawodowej, jest ona za mała dla takich zadań i praktycznie każdy żołnierz zawodowy ma swoją misję do wykonania. Symulacje pokazały, że dla realizacji powszechnego szkolenia obywateli trzeba byłoby praktycznie zaangażować całą dzisiejszą armię i koszty takiej imprezy byłyby bardzo wysokie.

4. POLITYKA GOSPODARCZA I WZROSTU DOBROBYTU MIESZKAŃCÓW

Zgodnie z ustawodawstwem litewskim możliwości Prezydenta spełnienia obietnic wyborczych w zakresie polityki gospodarczej naszego państwa, biorąc pod uwagę jego możliwości wpływu na ostateczne decyzji, są ograniczone. Możliwości aktywnej działalności Prezydenta w dziedzinie gospodarki są następujące: 1) udział w kształtowaniu Rządu; 2) prawo do inicjowania nowych ustaw; 3) prawo weta przy zatwierdzaniu ustawy; oraz 4) autorytet moralny i polityczny wpływu na podjęcie takiej czy innej decyzji.

W związku z tym Prezydent jest osobą, która jedynie może wpłynąć na podejmowanie niektórych decyzji, natomiast z pewnością nie jest główną osobistością w polityce gospodarczej naszego państwa. Bez względu na to, przedstawię podstawowe tematy i tezy, które moim zdaniem są aktualne w dniu dzisiejszym dla większości obywateli Litwy i o wdrażanie których będę się ubiegał jako Prezydent Republiki Litewskiej.

Światowy kryzys gospodarczy

Niezależnie od globalnego charakteru spadku gospodarczego należy domagać się od Rządu, aby nie ulegał pokusie bezradności i prowadził jeszcze bardziej czynną politykę, która ma podtrzymać aktywność gospodarczą oraz stworzyć osłony socjalne dla najbardziej dotkniętych kryzysem obywateli. Między innymi warto domagać się jak najszybszych kroków w kierunku:

  • · zwiększenia popytu konsumpcyjnego i inwestycyjnego;
  • · zwiększenia dostępności kredytów dla przedsiębiorstw;
  • · jasności możliwego wsparcia dla instytucji rynku finansowego;
  • · zwiększenia skłonności do inwestowania;
  • · wspierania inwestycji w odnawialne źródła energii;
  • · ułatwień podatkowych dla małych i średnich firm oraz nowo zakładanych podmiotów;
  • · przyspieszenie inwestycji współfinansowanych ze środków UE;
  • · ochrony miejsc pracy oraz specjalnego wsparcia dla najbardziej potrzebujących, tzn. wsparcia rodzin żyjących poniżej progu ubóstwa, a także wsparcia osób niesamodzielnych, szczególnie w podeszłym wieku.

Należy przyznać, że władze publiczne (Rząd) mają ograniczony zestaw instrumentów, aby wpływać na procesy gospodarcze, szczególnie, jeśli mają one wymiar globalny. Jednak w znacznej mierze od działań Rządu zależy, w jakim stopniu i jak długo skutki kryzysu będą odczuwalne przez obywateli. Obecny Rząd w mojej ocenie nie ma wystarczająco uzasadnionego planu złagodzenia skutków kryzysu i zbytnio skupia się na kwestii zrównoważenia budżetu. Budżet stanowi tylko około 30 % PKB, zaś źródłem pozostałych 70 % jest inna działalność gospodarcza. Dlatego też konieczne jest ustanowienie długofalowych priorytetów strategicznych. Szczególną rolę powinno tu odegrać kształtowanie bardziej zróżnicowanego systemu podatkowego.

Polityka fiskalna

Priorytetem średniookresowej strategii Rządu, moim zdaniem, powinno być spełnienie warunków niezbędnych do przyjęcia euro. W związku z czym najważniejszym wyzwaniem dla polityki fiskalnej jest pogodzenie celu, jakim jest utrzymanie wyniku fiskalnego na poziomie umożliwiającym trwałe wypełnienie przez nasz kraj fiskalnego kryterium konwergencji z koniecznością podejmowania działań ograniczających skutki kryzysu.

Istotną sprawą dla prowadzonej polityki fiskalnej jest prawidłowa ocena sposobu i celu wydawania środków publicznych. Polityka ta ma wymagać także stworzenie przesłanek dla wykorzystania wielkiego potencjału intelektualnego naszego społeczeństwa, czyli tworzenia gospodarki opartej o wiedzę.

Opowiadam się za tym, aby z wykorzystaniem środków  budżetowych, a zwłaszcza z funduszy strukturalnych UE, został powołany Narodowy Bank Kredytowy, który na bardziej dogodnych warunkach kredytowania stanowił konkurencję dla banków komercyjnych i służył utrzymaniu żywotności litewskiego biznesu (poprzez obsługę kredytów o najmniejszym stopniu ryzyka, w dążeniu do zapewnienia warunków do realizacji kontraktowych zobowiązań i zachowania miejsc pracy).

Pewność obrotu gospodarczego

Zatory płatnicze są jedną z głównych przyczyn upadłości przedsiębiorstw, szczególnie tych małych i średnich. Właśnie małe i średnie przedsiębiorstwa zawierając kontrakty nie mogą sobie pozwolić na weryfikacji wiarygodności partnera handlowego, nie stać ich na skorzystanie usług prawniczych, mają niską siłę przetargową przy egzekwowaniu należności, gdy wartość pojedynczego kontraktu w relacji do kosztów jego dochodzenia na drodze sądowej jest często bardzo mała (postępowanie sądowe jest bardzo drogie). Dodatkowo pozyskanie finansowania kapitału obrotowego dla tych firm jest trudne. Małe firmy stanowią ponad dwie trzecie miejsc pracy na Litwie, więc ich upadłości mogą mieć zasadniczy wpływ na sytuację gospodarczą, a nawet społeczną. Dlatego warto domagać się zwiększenia pewności obrotu gospodarczego. Podstawą pewności w obrocie gospodarczym jest dobra informacja. Dobrą informację o kontrahentach dostarczają tylko wywiadownie gospodarcze – korzystanie z nich zwiększa koszty transakcji, a rezygnacja z tych usług zwiększa ryzyko. Można proponować rozwinąć i udostępnić za darmo system informacji gospodarczej zawierający informację o wszystkich przedsiębiorstwach (niezależnie od formy prawnej), które oprócz danych rejestrowych zawierać będą również informacje o nieuregulowanych zobowiązaniach finansowych. Ocena wiarygodności kontrahenta będzie zaś dostępna dla wszystkich ubiegających się.

Konieczne jest ukształtowanie zbilansowanego, stabilnego i sprawiedliwego społecznie systemu podatkowego, co miałoby przyczynić się do wzrostu inwestycji zagranicznych. Jest oczywiste, że nikt nie będzie przyjeżdżać i tworzyć miejsc pracy u nas, jeśli nasz system podatkowy będzie jednym z najbardziej zniechęcających w Europie. Należy zrobić wszystko, aby zmniejszyć podatki ciążące na pracy. Z drugiej strony, zwłaszcza w warunkach spadku gospodarczego, celowe jest zwiększanie zróżnicowania systemu podatkowego .

Powinniśmy dążyć i zapewnić, aby każda instytucja budżetowa była maksymalnie efektywna w zakresie zarządzania. Wiąże się to również z tezą, iż Rząd nie powinien jedynie koncentrować się na oszczędzaniu (co jest szalenie ważne), ale uczynić wszelkie niezbędne kroki zwiększające dochody budżetowe.

Między innymi, istnieje konieczność dokonania przeglądu relacji między budżetem/państwem a bankami komercyjnymi, na kontach których gromadzą się miliardy litów, należących do państwa (ministerstw, samorządów, spółek państwowych itd.). Poprzez zmianę oprocentowania sald na rachunkach bieżących, budżet osiągnąłby ponad 100 mln Lt dodatkowych dochodów! (element sprawiedliwości społecznej jest w tym czasie szalenie istotny – banki osiągają milionowe zyski, a zwykły policjant lub lekarz ma coraz mniejsze wynagrodzenie).

Chociaż spadek gospodarczy objął wszystkie rodzaje działalności gospodarczej, na Litwie jest wystarczająco dużo podmiotów gospodarczych, które pomyślnie utrzymały swe pozycje na rynku. Dlatego też w obecnej sytuacji widzę w polityce gospodarczej 3 główne priorytety:

· wspieranie konkurencyjnych przedsiębiorstw,

· wspieranie przedsiębiorstw (sektorów gospodarki), wykorzystujących technologie wymagające wielkiego  nakładu pracy,

· wspieranie nowości technologicznych.

W latach 1998-2008 w gronie 27 krajów członkowskich Unii Europejskiej Litwa była najmocniej zapóźniona w dziedzinie wykorzystywania wysokich technologii w produkcji. Na wzrost naszego PKB najbardziej wpływała działalność gospodarcza średniego, i zwłaszcza niskiego szczebla technologicznego (transport, budowa, przeróbka surowców itp.). Bez bardziej aktywnego wykorzystania wysokich technologii w warunkach globalizacji gospodarki nie będziemy w stanie w perspektywie długofalowej zapewnić stabilności gospodarki naszego kraju.

Energetyka

W chwili obecnej kwestie energetyczne w naszym kraju są bardzo zapuszczone. Po zamknięciu elektrowni atomowej w znaczny sposób zmniejszą się nasze możliwości produkcji energii elektrycznej, i to przy stale wzrastającym popycie na nią. W dziedzinie energetyki opowiadam się za bardzo aktywnym wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii i rozwojem małej energetyki. Opowiadam się zdecydowanie za monopolizacją tego sektora i swobodnym przyłączeniem się producentów energii do wspólnej sieci, albowiem mała energetyka może być rozwijana na szczeblu poszczególnych podmiotów gospodarczych, co nie tylko zwiększyłoby niezależność energetyczną przedsiębiorczości (lub poszczególnych gospodarstw domowych), stwarzając jednocześnie warunki do zmniejszania kosztów produkcji, ale też służyłoby zwiększaniu ogólnej niezależności energetycznej Litwy. Wielkie perspektywy w tej sferze widzę również i dlatego, że przewidziane są w niej wielkie inwestycje i wsparcie na szczeblu Unii Europejskiej, co jest również zgodne z zasadami gospodarowania ekologicznego.

W sektorach energetyki i rolnictwa należałoby wdrażać nowe technologie i rozwiązania gospodarcze, które w znaczny sposób umocniłyby właśnie te główne dziedziny gospodarki. Jednym z takich rozstrzygnięć jest produkcja i wykorzystanie biopaliw.

Wiele przesłanek uzasadnia, aby zostały stworzone warunki optymalne dla rozwijania siłowni produkujących z surowców rolniczych biogaz (metan) oraz wykorzystania wyprodukowanego biogazu jako odnawialnego źródła energii cieplnej lub elektrycznej dostarczanej dla końcowego konsumenta. Wśród rzeczy najważniejszych można tu wymienić:

- umacnianie bezpieczeństwa energetycznego za pomocą dostaw energii z odnawialnych źródeł energii, produkowanej z miejscowych surowców. Umocniłoby to bezpieczeństwo energetyczne państwa;

- produkcja znacznej części gazu i energii elektrycznej w licznych lokalnych siłowniach biogazu stworzy możliwość dostaw biogazu o jakości takiej samej jak gazu ziemnego dla wielu mieszkańców wsi i miasteczek oraz polepszy parametry jakościowe dostaw energii elektrycznej;

- produkcja znacznej części energii z surowców, nie stanowiących konkurencji na rynku artykułów spożywczych. Są to odpady gospodarki rolnej, gnojówka i obornik, odpady przemysłu spożywczego, nie wymagające obróbki termicznej lub utylizacji;

- zwiększone dochody rolnicze wynikające z korzystania z artykułów, które wcześniej w znacznej mierze nie miały właściwości towaru i w wielu przypadkach stwarzały problem z ich racjonalnym wykorzystaniem;

- mniejszy negatywny wpływ energetyki i rolnictwa na środowisko dzięki uproszczeniu nałożonego na te podmioty obowiązku ochrony środowiska poprzez zmniejszanie emisji gazów cieplarnianych;

- otrzymanie znacznej ilości przyjaznych dla środowiska nawozów organicznych wysokiej jakości.

- energetyczne wykorzystanie odpadów i resztek organicznych, które podczas niekontrolowanego procesu rozkładu wydzielają do atmosfery tak zwany gaz cieplarniany.

Odnośnie LEO-LT, muszę zauważyć, że wstępna idea była nieprzejrzysta i niebezpieczna dla litewskiej gospodarki, zwłaszcza jeśli chodzi o dobro mieszkańców naszego kraju. Dlatego też popieram obecne posunięcia ze strony Rządu. W perspektywie pragnąłbym, aby Litwa pozostawała krajem bezpiecznej energetyki jądrowej.

Jeśli chodzi o łącza elektroenergetyczne z Polską i Szwecja, nie może być dwóch zdań – są one nam dziś życiowo potrzebne i pozostaje tylko ubolewać, że przez 10 lat, od chwili, kiedy rozpoczęliśmy te kwestie omawiać, faktycznie niczego nie zrobiono, choć wydano nie jeden milion litów przeznaczonych na zamknięcie Elektrowni Atomowej w Ignalinie.

Rolnictwo

Litewskie rolnictwo jest znaczące pod względem gospodarczym, społecznym, etnokulturowym oraz ochrony środowiska. W rolnictwie i przemyśle spożywczym tworzona jest znaczna część ogólnej wartości dodanej na Litwie, to jeden z ważniejszych sektorów produkujących na eksport. Dążąc do dalszego rozwijania rolnictwa oraz polepszania dobrobytu mieszkańców wsi należy:

· aktywizować działalność społeczności wiejskich zwiększając rolę rolniczego samorządu i wiejskich organizacji pozarządowych;

· integrować kwestie ochrony środowiska, tworzyć dla rolnictwa, przemysłu spożywczego i wsi warunki przychylne do stabilnego rozwoju gospodarczego, społecznego i ochrony środowiska;

· więcej uwagi poświęcać doskonaleniu mechanizmu wykorzystania wsparcia  krajowego i ze strony Unii Europejskiej;

· inicjować i na wszelkie sposoby wspierać rozwój kooperacji na wsi, stworzyć przychylne warunki prawne i gospodarcze dla jej rozwoju;

· rozwijać gospodarkę ekologiczną;

· przewidzieć środki konsolidacji ziemi, zapewniające racjonalne wykorzystanie ziemi w miejscowościach wiejskich, poprzez kompleksowe rozstrzyganie potrzeb państwa, społecznych i poszczególnych obywateli;

· ostatecznie zakończyć zwrot ziemi prawowitym właścicielom;

-· stworzyć przychylne przesłanki prawne i finansowe dla przedsiębiorczości alternatywnej, wspierać i zachęcać do jej powstawania, wspierać turystykę wiejską;

· rozwijać drobny handel artykułami rolniczymi i spożywczymi, zachęcać do bezpośredniej sprzedaży w gospodarstwach rolnych;

· zachęcać do rozwoju upraw energetycznych;

· stworzyć gospodarczo efektywny system gospodarki rybnej, zwiększać konkurencyjność gospodarki rybnej;

· wspierać drobne gospodarstwa rodzinne zachęcając je do efektywnego wykorzystania posiadanej ziemi;

· uregulować relacje biznesowe między dostawcami surowców (właścicielami gospodarstw) a przetwórcami i handlowcami.

Rolnictwo zawsze było i stanowi ważną część gospodarki litewskiej. Na terenach wiejskich mieszka około 30 % mieszkańców naszego kraju, dlatego też  bardzo aktualna pozostaje kwestia rolnictwa i rozwoju wsi. Popieram inicjatywy, skierowane na modernizację rolnictwa i życia na wsi, jestem za kooperacją oraz rozwojem życia wspólnotowego. To nie tylko pomogłoby zwiększać produktywność rolnictwa, ale też polepszyłoby warunki pracy oraz przyczyniło się do wzrostu poziomu życia na wsi.

Oświata

Inwestycje w oświatę – to najważniejszy wkład w kształcenie obywateli, młodzieży i przyszłość państwa.

Dzisiaj na Litwie oświacie przypada rola szczególna w budowie społeczeństwa informatycznego, umacnianiu intelektualnego potencjału kraju, przygotowania fachowców niezbędnych na nowoczesnym rynku pracy. Aby Litwa rozwijała się jako społeczeństwo wiedzy i mogła pomyślnie konkurować w gospodarce światowej znajdującej się pod wpływem globalizacji, oświata i nauka o najwyższej jakości są szczególnie ważne. Dzięki polityce oświatowej powinniśmy wspierać rozwój osobisty obywateli i zwiększać potencjał gospodarczy państwa. Budowa społeczeństwa wiedzy i gospodarki opartej na wiedzy, jest najwyższym priorytetem państwa i narodu, bez którego niemożliwy jest postęp, pełnowartościowa integracja Litwy ze strukturami politycznymi i gospodarczymi Unii Europejskiej oraz europejskim obszarem kulturowym.

Troska o oświatę, jakość nauki i studiów – stanowi gwarancję konkurencyjności krajowej gospodarki na rynkach europejskich i światowych. Jestem przekonany, że oświata stanowi najważniejszą przesłankę zrównoważonego rozwoju. Zmienia ona poglądy ludzi i kształci ich umiejętności służące budowie bardziej bezpiecznego zdrowego i bogatego świata, tzn. polepsza jakość życia. Ważne jest doskonalenie oświaty formalnej i nieformalnej, samooświaty, jakości informowania społeczeństwa w dążeniu, aby każdy człowiek mógł przyczynić się do harmonijnego rozwoju: osobiście, w działalności zawodowej, poprzez udział w życiu społecznym. Moimi głównymi kierunkami w polityce oświatowej jako Prezydenta Republiki Litewskiej będą:

- zapewnienie przejrzystych, umiarkowanych i przyjaznych dla rozwoju oświaty i nauki państwowych regulacji prawnych, opartych na poszanowaniu i zaufaniu wobec człowieka;

- kształtowanie swobodnego i dojrzałego do dokonywania wyborów obywatela Republiki Litewskiej uświadamiającego własną odpowiedzialność za siebie samego, swoją rodzinę, społeczeństwo i państwo;

- dostępność oświaty poprzez stworzenie dla każdego człowieka swobodnego realnych możliwości wyboru i otrzymania należnych usług oświatowych, służących kształtowaniu swych kompetencji, zasad wartości i zapewnieniu rozwoju umiejętności;

- kształtowanie osobowości moralnej, twórczej, samodzielnej, myślącej krytycznie.

Ważne jest orientowanie rozwoju nauki na przedsiębiorczość, przemysł, oparty na pracy intelektualnej, potrzebny Litwie, nie posiadającej wielkich zasobów naturalnych.

W trakcie kontynuacji reformy systemu edukacji konieczne jest korygowanie środków jej realizacji, aby dało się uniknąć transformacji źle przygotowanych i niezgodnych z uwarunkowaniami finansowymi i społecznymi obywateli, które by utrudniały dostępność do oświaty i studiów zwłaszcza dla dzieci wiejskich. Będę dążyć, aby zachowane zostały wiejskie szkoły, bez oddalania ich od miejsc zamieszkania dzieci oraz zapewniając jakościowe usługi oświatowe w bezpiecznym środowisku, zgodnym ze współczesnymi wymogami oraz, aby były polepszane warunki kształcenia. Zachęcać będę do kształtowania w szkołach poszanowania i miłości do dziedzictwa etnokulturowego, przezwyciężania kryzysu w kształtowaniu tożsamości narodowej.

Szkolnictwo wyższe

Misją studiów i nauki jest pomóc w zapewnieniu rozwoju społeczeństwa, kultury i gospodarki kraju, pełnoprawnego życia obywatela Republiki Litewskiej i stanowić zachętędo zaspakajania przyrodzonego dążenia do poznania.

Powinniśmy zapewnić jakość nauki i studiów, równe prawa wszystkich obywateli naszego kraju do zdobycia wyższego wykształcenia i warunków do prowadzenia pracy naukowej. Konieczne jest zapewnienie możliwości doskonalenia naukowego i twórczego, aby system nauki i studiów był zgodny z potrzebami społeczeństwa i gospodarki, będę popierać jego integrację z międzynarodowym obszarem badań naukowych i szkolnictwa wyższego.

Zrównoważony system nauki i studiów powinien przyczyniać się do rozwoju społeczeństwa wiedzy, umacniania gospodarki i harmonijnego rozwoju kraju, dynamicznego i konkurencyjnego krajowego życia gospodarczego, dobrobytu społecznego i gospodarczego, kształcenia osobowości twórczej, wykształconej, z zasadami moralnymi, odpowiedzialnej etycznie, obywatelskiej, przedsiębiorczej i samodzielnej, pielęgnowania litewskiej tożsamości cywilizacyjnej, która by podtrzymywała, rozwijała i budowała tradycje kultury krajowej i światowej. Dlatego też w systemie szkolnictwa wyższego szczególną uwagę należy poświęcić zapewnieniu należnej jakości studiów. W społeczeństwie informatycznym jakość i raz jeszcze jakość szkolnictwa wyższego powinna być priorytetem wdrażanej reformy. Z drugiej strony konieczne jest zapewnienie dostępności szkolnictwa wyższego dla wszystkich grup mieszkańców, aby niższe dochody lub miejsce zamieszkania (na przykład – w miejscowości wiejskiej) nie ograniczały możliwości studiowania młodego człowieka. Koniecznie należy ograniczyć próby tworzenia elitarności wyższego wykształcenia.

Polityka młodzieżowa

Młodzież litewska – to przyszłość państwa. Społeczeństwo może i powinno przyczynić się do rozstrzygnięcia problemów młodzieży w państwie, wywierać pozytywny wpływ na kształtowanie młodej osobowości oraz na proces przejścia do samodzielnego życia w społeczeństwie i integracji z życiem społecznym.

W Ustawie Republiki Litewskiej o zasadach polityki młodzieżowej zostało określone, że młody człowiek – to osoba w wieku od 14 do 29 lat. Jest to okres życia, w którym kształtuje się osobowość ludzka, kiedy człowiek zaczyna samodzielnie uczestniczyć w życiu społecznym i wywierać na nie wpływ. W tym okresie przed ludźmi staje wiele problemów, których często nie są oni w stanie przezwyciężyć tylko o własnych siłach. To wciąż wzrastająca przestępczość młodzieży, choroby uzależnienia, bezrobocie, problemy lokalowe i inne. Nieumiejętność młodego człowieka i jego otoczenia rozstrzygania zaistniałych problemów najczęściej zarówno przez poszczególne osoby jak też przez całe społeczeństwo powoduje cieżkie skutki.

Dlatego powinniśmy zapewnić skupienie się wszelkich organów władz i samorządu na aktywnym udziale w organizacjach młodzieżowych, aby sformułowana została i zrealizowana długofalowa strategia młodzieżowa, ustalająca główne cele w dziedzinach kształtowania obywatelskości, wykonania obowiązku wojskowego, oświaty i nauki, zatrudnienia i zapewnienia mieszkania, czasu wolnego i kultury, ochrony socjalnej i ochrony zdrowia, sportu, prewencji przestępczości. Takie celowe i kompleksowe środki, programy i projekty specjalne polepszą sytuację młodzieży i wstrzymają migrację młodzieży.

Każdy młody człowiek powinien mieć równe z innymi młodymi ludźmi prawa i nie być dyskryminowany z powodu płci, wieku, narodowości, rasy, języka, wyznania, poglądów, stanu społecznego, majątkowego, rodzinnego, stanu zdrowia czy innych okoliczności własnych, swych rodziców czy innych swoich przedstawicieli.

Szczególnie należy dążyć do stworzenia młodemu człowiekowi warunków do posiadania należytego otoczenia społecznego.

Będę inicjował projekty szkół, uczniów, studentów i organizacji młodzieżowych, popierające tolerancję wśród dzieci i młodzieży, kształcenie narodowe i obywatelskie, aby dla każdego młodego człowieka były stworzone warunki do wszechstronnego kształcenia i samorealizacji, w tym również wyboru najbardziej stosownej dlań formy uczestnictwa społecznego.

Zajętość produktywna, to alternatywa, która dla młodego człowieka pozwoli wybrać dalszą drogę, dlatego będę zachęcał do stworzenia ośrodków zajętości młodzieży oraz otwartych ośrodków młodzieżowych. Albowiem na Litwie brakuje publicznej infrastruktury, poświęconej wypoczynkowi młodzieży, zwłaszcza młodzieży społecznie odizolowanej.

Kultura i dziedzictwo

Kultura często jest oceniana jako instrument kształtowania społeczeństwa obywatelskiego.

Rozwój kulturalny, szerzenie, ciągłość i swobodny wyraz kultury społecznej i uczestniczenie działalności kulturalnej, ochrona wartości kulturalnych będzie kształtować i pomoże w rozwinięciu wartości duchowych grup społecznych i wspólnot narodowych, pomoże rozwijać i kształtować społeczeństwo demokratyczne, wolne i otwarte.

Będę się starał wywierać wpływ na procesy krajowej polityki kulturalnej, popierając zmiany strukturalne oraz międzynarodową integrację w dziedzinie kultury.

Szczególną uwagę poświęcę integracji litewskiej kultury ze światem, ochronie różnych kultur etnicznych, umacnianiu infrastruktur kulturalnych, popieraniu kultury regionalnej, ochronie niematerialnego i materialnego dziedzictwa kultury etnicznej oraz jego funkcjonalnego wykorzystania.

Konieczne jest stworzenie warunków, aby były możliwości wspierania nie komercyjnej zawodowej sztuki, jej rozwoju i szerzenia poprzez stworzenie możliwości poznawania przez społeczeństwo najlepszych litewskich i zagranicznych zespołów i wykonawców, zachęcających do twórczości i różnorodności artystycznej.

Chcąc świadczyć jakościowe usługi kulturalne oraz rozwijać promowanie profesjonalnej sztuki w placówkach kulturalnych miast, miasteczek i wsi, konieczna jest pomoc ze strony państwa na renowację budynków i odnowę  bazy materialnej.

Należy zapewnić ciągłość żywej tradycji kultury etnicznej. Widzę konieczność pielęgnowania żywej tradycji, podjęcia wszelkich środków, aby ochronić ogniska tradycyjnej kultury. Uważam więc za istotne, aby państwo wspierało takie programy, projekty, przy pomocy których dąży się do przekazania dzieciom i młodzieży tradycyjnych rzemiosł, ludowego muzykowania, tradycji pieśni i tańców oraz wspierać łączenie się w zespoły folklorystyczne.

Będę wspierał stworzenie systemu rozwoju kultury etnicznej, będę dążyć, aby narodowe dziedzictwo kulturalne było dostępne w globalnej przestrzeni publicznej, pielęgnować będę regionalną swoistość i jej zachowanie.

Czas wolny

Czas wolny, który tradycyjnie jest określany jako czas wolny od opłacanej pracy, od zaspakajania potrzeb bytowych i fizjologicznych, stanowi sferę życia człowieka w najmniej uporządkowaną instytucjonalnie i społecznie. Dlatego też oceniany jest jako obszar szczególnie ważny, umożliwiający człowiekowi własne doskonalenie oraz samorealizację, posiadanie indywidualnego wyboru. Wiąże się to z samopoczuciem człowieka, wpływa na jego zadowolenie z poziomu życia, czyli determinuje jakość jego życia. Nadawanie sensu czasowi wolnemu, zrozumienie jego wartości i funkcji są w społeczeństwie wystarczająco standaryzowane i zależą od  jego ideologii politycznej, stopnia industrializacji, kontekstu gospodarczego, religijnego lub tradycji kulturalnej.

Uwzględniając to będę dążyć, aby stosowne zasoby ludzkie i finansowe były poświęcane na tworzenie atrakcyjnych programów zajęcia wolnego czasu i rzecz najważniejsza, na ich realizację. Musi być polepszona dostępność klubów sportowych i działalności w czasie wolnym oraz stworzone warunki do uprawiania sportu dla wszystkich grup społecznych, Utrzymuję i będę inicjował tworzenie ośrodków spędzania wolnego czasu, celem których będzie wspieranie inicjatywy dzieci, młodzieży i dorosłych, twórczości i rodzinnego obcowania.

Najważniejsze jest, aby z uwzględnieniem potrzeb mieszkańców zapewniano treściwe i kulturalne spędzanie czasu wolnego dla wszystkich grup wiekowych.

Ochrona zdrowia

Niemałą część problemów sektora ochrony zdrowia należy rozstrzygać w sposób zdecydowany i niezwłocznie. Zmieniona sytuacja gospodarcza wymaga nowych – innych niż dotychczasowe – rozwiązań w dotychczasowej działalności Ministerstwa Ochrony Zdrowia i Państwowej Kasy Chorych oraz w całym systemie ochrony zdrowia. Bolesny problem sektora farmacji należy rozstrzygać tak, aby cena nabywanych leków i leków rekompensowanych przez państwo była kontrolowana przez państwo. Uniemożliwić porozumienia o charakterze monopolistycznym może stały monitoring cen leków oraz kontrola ich dystrybucji na terytorium Litwy. Należy ściśle kontrolować marże na sprzedawane leki. Temu problemowi poświęcę należną uwagę, albowiem ceny leków nie mogą ograniczać możliwości leczenia i powrotu do zdrowia naszych obywateli.

Niezwłocznie należy przywrócić ulgi VAT na leki oraz rozważyć możliwość rezygnacji z VAT na leki sprzedawane na Litwie. Należy rozważyć możliwość usunięcia monopolu związanego z nabywaniem leków (na przykład na terytorium Białorusi). Jest rzeczą paradoksalną ale ostatnio znaczną część przemytu z Białorusi stanowią leki. Konieczne jest stworzenie warunków importowania tańszych leków wysokiej jakości, w tym również z państw wschodnich.

Aby system ochrony zdrowia stał się bardziej stabilny i efektywny należy rozstrzygnąć problem systematyzacji i zarządzania potoków finansowych (dla poszczególnych placówek opieki zdrowotnej przez różne programy inwestycyjne, fundusze strukturalne Unii Europejskiej przeznaczane są różne środki dodatkowe i udziela się im prymatu konkurencyjnego, w ten sposób, zniekształcana jest ocena innych placówek, pracy medyków i jej wyników oraz rynku usług opieki zdrowotnej). Dlatego też konieczne jest stworzenie jednolitego krajowego systemu nadzoru nad jakością opieki zdrowotnej, poprzez stworzenie jednakowych warunków opłaty za usługi opieki zdrowotnej dla placówek opieki zdrowotnej w sektorze publicznym i prywatnym.

Wielkie możliwości w doskonaleniu ochrony zdrowia ma działalność samorządów, dlatego też w ramach kompetencji Prezydenta będę zachęcać samorządy do dalszego aktywnego rozwijania i umacniania instytucji zdrowotnych społeczeństwa.

Konieczne jest podjęcie różnych środków, aby zmniejszyć kolejki w placówkach leczniczych. Skrócić czas świadczenia usług leczniczych oraz zwiększyć dostępność do tych usług niezależnie od dochodów i miejsca zamieszkania członków rodziny.

Polityka migracyjna i priorytety migracyjne

Migracja dzisiaj stała się bodajże najbardziej uniwersalnym zjawiskiem obejmującym cały świat. Ludzie migrują szukając pracy, lepszych warunków życia, wolności czy bezpieczeństwa. Na Litwie migracja stanowi również istotny problem społeczny i polityczny. W ciągu ostatniej dekady z kraju wyjechało blisko pół miliona mieszkańców. Chociaż na Litwie prowadzone są bardzo intensywne dyskusje o emigracji (rzadziej zaś o imigracji), dotychczas nie mamy jednolitej strategii migracyjnej i konsekwentnej polityki migracyjnej, które odpowiadałyby strategii i celom rozwoju naszego państwa.

W strategii migracyjnej muszą być zatwierdzone fundamentalne idee humanizmu oraz państwowa filozofia, narodowe tradycje, cywilizacyjne wybory oraz strategiczne kierunki rozwoju państwa. Należy w niej uwzględnić podstawowe dokumenty międzynarodowe poświęcone migracji i swobodnemu przepływowi mieszkańców. Będę się starał, aby założenia strategii migracyjnej i polityki migracyjnej były jak najszerzej konsultowane ze społeczeństwem i doczekały się jego poparcia. Jak wskazują badania, potencjał emigracyjny Litwy nadal pozostaje duży. Ponad 10 % mieszkańców ma zamiar wyjechać na pobyt stały lub do pracy zagranicę. Szczególnie niepokoją decyzja wyjazdu z kraju młodych ludzi – uczniów i studentów oraz pracowników o wysokich i najwyższych kwalifikacji. Będę zachęcał Rząd, aby został opracowany efektywny i kompleksowy pakiet środków, które by ochroniły Litwę przez utratą najcenniejszego ludzkiego potencjału z powodu emigracji.

Konieczne jest zagwarantowanie, aby były stworzone jak najbardziej przychylne prawne i inne warunki dla gospodarczych emigrantów – obywateli Litwy i osób litewskiego pochodzenia do powrotu na Litwę. Będę żądał dogłębnego przeanalizowania „pakietów startowych”, które proponują inne państwa przybywającym do nich imigrantom oraz opracowania naszych atrakcyjnych „pakietów startowych”, które by zachęcały emigrantów do powrotu.

W biegu dziejów setki tysięcy naszych rodaków i krajanów znalazły się za granicą. Oni i ich potomkowie budowali dobrobyt własny i nowych rodaków, zapuścili tam korzenie, jednak nie zapomnieli Litwy, zachowali miłość do niej i szacunek. Konieczne jest wykorzystanie tego kapitału. Ci ludzie, często zajmujący w swych społeczeństwach wysokie pozycje, mogą się stać dobrymi „ambasadorami” naszego kraju, inicjować zainteresowanie Litwą, kształtować pozytywny obraz naszego kraju w świecie, zachęcać do kontaktów gospodarczych.

Litwa nie może sobie pozwolić na rezygnację z walki o najbardziej wartościowe siły robocze na światowym rynku pracy. Będę się troszczyć, aby polityka imigracyjna, integracja imigrantów z naszym społeczeństwem przyczyniła się do wzrostu potencjału gospodarczego i intelektualnego kraju. Należy ku temu wykorzystać wszystkie instrumenty dostępne w państwie zmniejszające marginalizację gospodarczą i społeczną imigrantów i powstawanie zamkniętych społeczności etnicznych.

Polityka migracyjna to zjawisko wielostronne. Kształtując je należy uwzględniać różne konteksty: gospodarczy, demograficzny, społeczny, polityczny, religijny i kulturalny. Można to osiągnąć dzięki stosownej instytucjonalizacji, kształtowania i realizacji tej polityki. Będę żądał bardziej ścisłego i wyraźnego określenia kompetencji i odpowiedzialności organów odpowiedzialnych za politykę migracyjną, aby na wyzwania migracji reagowano na czas za pomocą nowoczesnych i adekwatnych środków.

Polityka i priorytety w dziedzinie ochrony środowiska

Zamierzam wiele uwagi poświęcić ochronie środowiska, ponieważ środowisko naturalne integruje w sobie całą naszą aktywność gospodarczą i społeczną oraz odzwierciedla jej stan. Nasza polityka ochrony środowiska opiera się na chrześcijańskich wartościach i założeniach etycznych. Przyroda, jako dzieło Boże, stanowi wartość sama w sobie i powinna być chroniona nie tylko z uwagi na naszą korzyść materialną, ale też jako nasze moralne zobowiązanie wobec przyszłych pokoleń i Stwórcy.

Celem polityki ochrony środowiska jest kształtowanie zgodnego z zasadą zrównoważonego rozwoju jakościowego środowiska na świecie i w kraju, w oparciu o poszanowanie wobec przyrody i praw człowieka, z uwzględnieniem potrzeb obecnie żyjących i przyszłych pokoleń.

Akceptuję podstawowe zasady polityki ekologicznej Unii Europejskiej, które odzwierciedlają interesy nie tylko naszego kraju ale całej wspólnoty. Są to:

- zasada zrównoważonego rozwoju;

- zasada równego dostępu do zasobów naturalnych;

- zasada przewidywania;

- zasada uspołecznienia polityki ekologicznej;

- zasada – „płaci zanieczyszczający”;

- zasada efektywności ekologicznej i skuteczności gospodarczej.

Jestem przekonany, że efektywność ochrony środowiska może zapewnić wyłącznie podejście systemowe. Dlatego:

· podczas przygotowywania dokumentacji rozwoju wszelkich strategicznych gałęzi gospodarki konieczna jest ocena aspektów ich ewentualnego wpływu na środowisko. Konkluzje takiej oceny należy uwzględnić w ostatecznych wersjach tych dokumentów. W naszym kraju to założenie jest znane, lecz często się jego nie przestrzega;

· wszelkie mechanizmy prawne, gospodarcze i edukacyjne powinny zachęcać do rozwijania „czystych technologii”, produkcji produktów ekologicznych i świadczenie usług ekologicznych oraz przyzwyczajania konsumentów do wyboru właśnie takich produktów i usług.

Obywatele, społeczności lokalne, organizacje pozarządowe powinny być jak najszerzej wciągane do działalności skierowanej na ochronę środowiska. Należy aktywnie kształtować świadomość ekologiczną w społeczeństwie, popierać ekologiczne zachowanie i nawyki konsumentów oraz umacniać poczucie odpowiedzialności za stan środowiska, zachęcać konsumentów do udziału w postępowaniach prawnych i kontrolnych poświęconych ochronie środowiska.

Efektywne rozstrzyganie współczesnych problemów ochrony środowiska jest niemożliwe bez badań naukowych i nowych technologii. Konieczne jest wdrażanie innowacji ekologicznych do produkcji i doskonalenie systemu nadzoru środowiskowego. Tworzenie nowoczesnych ekotechnologii i ekoinnowacji, rozwijanie badań naukowych i wdrażanie rozwiązań technologicznych powinno stać się jednym z celów priorytetowych oraz źródłem konkurencyjności Litwy na międzynarodowym rynku ochrony środowiska.

Już teraz powinien działać efektywny mechanizm odpowiedzialności za szkody wobec środowiska zgodnie z zasadą „zanieczyszczasz – płacisz”. Szczególną uwagę należy zwrócić na tworzenie systemu prewencji, który by w skuteczny sposób ograniczał niszczenie i zanieczyszczanie środowiska.

Konieczne jest doskonalenie systemu planowania przestrzennego. Często decyzje podejmowane są bez uwzględniania tego, że lokalizacja budowli powoduje niszczenie przyrody, ale też i obiektów dziedzictwa kulturowego, szkodzi zdrowiu osób zamieszkałych w sąsiedztwie. Konieczne jest zaostrzenie odpowiedzialności za nielegalne budowy (zwłaszcza na terenach chronionych) oraz bezwarunkowe żądanie wyrównywania szkód dokonanych w przyrodzie.

Chroniąc zasoby naturalne powinniśmy zachować różnorodność biologiczną kraju na wszystkich szczeblach – genetycznych, rodzajowych i ekosystemowych. Będąc członkiem Unii Europejskiej Litwa powinna zapewnić realizację swych zobowiązań poprzez udział w tworzeniu i realizacji stosownych dyrektyw Unii Europejskiej oraz w kształtowaniu Europejskiej Sieci Ekologicznej „NATURA 2000”. Jednak należy zapewnić sensowną równowagę między koniecznością utrzymania różnorodności biologicznej a potrzebami gospodarczymi kraju.

Istnieje bezpośrednia zależność między jakością środowiska a stanem zdrowia obywateli. Nowoczesny potencjał gospodarczy, zwłaszcza przemysłowy i energetyczny może stanowić zagrożenie dla zdrowia obywateli. Doświadczenia awarii w Janowie lub katastrofy Czarnobylskiej wskazują na to, że konieczne jest szczególnie surowe kontrolowanie wszystkich obiektów, które budzą potencjalne zagrożenie dla środowiska, zdrowia i życia obywateli. Dlatego też konieczne są przegląd i ocena w nowych warunkach wszelkich procedur i środków, mających zapewnić bezpieczeństwo. Jednym z największych problemów ochrony środowiska jest utylizacja odpadów. Jej skala zmusza do koordynowanych działań zapewniających usuwanie i neutralizowanie odpadów bezpieczne i we właściwym czasie.

Nowoczesne społeczeństwo nie może istnieć bez mnóstwa substancji chemicznych, stanowiących składniki lub całość wielu produktów. Substancje chemiczne mogą stwarzać niebezpieczeństwo dla zdrowia człowieka z powodu swoich właściwości toksycznych. Unia Europejska uchwaliła kompleksowy akt prawny (REACH), w którym ustaliła zasady kontroli, produkcji o obrotu   substancji chemicznych. Podczas realizacji założeń REACH konieczne jest stworzenie efektywnej kontroli substancji chemicznych, trafiających na rynek krajowy. Ochroniłoby to mieszkańców przed szkodliwymi produktami przemysłu chemicznego i uniemożliwiłoby ich emisję do środowiska.

Przy realizacji polityki ochrony środowiska konieczna jest współpraca międzynarodowa, zwłaszcza z krajami sąsiednimi. Stosownie więc do ochrony naszych największy rzek Niemna i Wilii, Zalewu Kurońskiego i Morza Bałtyckiego potrzeba wspólnych wysiłków krajów regionu. Będę popierać i inicjować taką współpracę.

4. ZAGWARANTOWANIE SPRAWIEDLIWOŚCI

Zero tolerancji dla korupcji!

Aby uniknąć przypadków przepisywania majątku przez skorumpowanych polityków, urzędników tudzież przestępców na osoby trzecie należy wprowadzić powszechną deklarację mienia oraz zobligować służby odpowiedzialne za zwalczanie korupcji (FNTT, STT) do bardziej ścisłego monitorowania sytuacji oraz zgłaszania podejrzanych przypadków do prokuratury.

W celu bardziej skutecznego zwalczania korupcji należy dopuścić do stosowania w uzasadnionych przypadkach tzw. prowokacji policyjnej. Czyli do sprowokowania sytuacji w celu wręczenia pod kontrolą organów ścigania korzyści majątkowej politykowi, urzędnikowi, w stosunku do którego są uzasadnione podstawy sądzić, że jest skorumpowany. Taki środek walki z korupcją działałby prewencyjnie i odstraszająco.

Należy prawnie zlikwidować immunitet polityków w zakresie spraw kryminalnych i dotyczących korupcji.

Zobligować służby zajmujące się zwalczaniem korupcji (FNTT, STT) do wzmocnienia pracy w tych sferach życia społecznego, które są  szczególnie podatne na korupcję (reprywatyzacja, sądownictwo, zamówienia publiczne itp).

Skuteczna walka z korupcją jest możliwa tylko w sytuacji, gdy organa państwowe zwalczające tę patologię cieszą się zaufaniem obywateli. Dlatego władze państwowe, a w tym i Prezydent, mają obowiązek szczególnej dbałości, by kierownicze funkcje w organach zwalczania korupcji pełniły osoby o nieposzlakowanej opinii, kompetentni fachowcy w swej dziedzinie. Budowanie zaufania wśród obywateli przez organy ścigania przestępstw korupcyjnych ma też polegać na niezwłocznym i bezwarunkowym, wnikliwym sprawdzeniu każdego sygnału o możliwej korupcji pochodzącym od mieszkańców.

Usprawnienie wymiaru sprawiedliwości

Dla usprawnienia wydajności i skuteczności wymiaru sprawiedliwości w ściganiu tzw. przestępstw pospolitych, zagrożonych karą nie wyższą niż dwa lata pozbawienia wolności, wystąpię z  inicjatywą legislacyjną powołania tzw. sądów 24-godzinnych. Kradzieże, rozboje, wypadki drogowe, inne naruszania porządku publicznego są najbardziej uciążliwymi dla społeczeństwa przestępstwami, w których obserwujemy małą skuteczność organów ścigania. Sądy 24-godzinne zwiększyłyby taką skuteczność, spowodowałyby wzrost świadomości w społeczeństwie o nieodwracalności kary, w konsekwencji więc przyczyniłyby się do spadku skali przestępczości. Procedurę skazania przestępcy wciągu 24 godzin można byłoby stosować w przypadku zatrzymania sprawcy na gorącym uczynku.

Wzrost rozpowszechniania narkotyków na Litwie określa postęp geometryczny. Narkotyki stały się głównym źródłem dochodów zorganizowanych struktur przestępczych. Orzeczenia sądów w sprawach dystrybutorów narkotyków są dla nich przychylne. Skazuje się np. dillera narkotyków na okres czterech lat pozbawienia wolności, ale z uwagi na pewne okoliczności przewidziane w ustawie za rok wychodzi już on na wolność. Konieczna jest zmiana bazy ustawowej, żeby nie było możliwości zwolnień warunkowych dla dillerów narkotykowych. Takąż praktykę należałoby stosować również wobec pedofilów, albowiem nie sposób ocenić dokonanych przez nich szkód dla osób poszkodowanych i ich bliskich.

Państwo jest stale narażane na ogromne straty z powodu oszustw związanych z VAT. Praktyka sądów wskazuje na to, że oszuści podatkowi skazywani są przeważnie na niewielkie kary pieniężne, chociaż państwo jest okradane z milionów. Taka praktyka jest szkodliwa i stanowi zachętę dla nieuczciwych przedsiębiorców do uprawiania tego procederu.

Szczególną uwagę należy poświęcić organizacji przetargów publicznych. Działalność organów wymiaru sprawiedliwości powinna być skierowana na nadzór nad przejrzystością przetargów publicznych. Za takie naruszenia kierownictwo należy karać szczególnie surowo.

W celu zwiększenia bezstronności i obiektywizmu tudzież zmniejszenia ewentualności wszelkiego rodzaju nacisków na sądy zaproponuję wprowadzenie do litewskiego systemu prawnego instytucji ławy przysięgłych. Instytucja ta sprawdziła się w wielu krajach, przyczyniając się do zwiększenia zaufania obywateli do organów wymiaru sprawiedliwości oraz demokratyzacji życia w państwie.

Bezpośrednim środkiem odstraszającym od popełniania przestępstw jest wytworzony przez państwo sprawny i skuteczny  mechanizm prawny zajmowania na koszt skarbu państwa majątku pochodzącego z przestępstwa. Zamierzam wystąpić z inicjatywą legislacyjną w tej sprawie.

Podobnie widzę potrzebę wprowadzenia zmian prawnych, które nakładałyby w większym stopniu odpowiedzialność materialną na urzędników państwowych za popełnione przez nich wykroczenia, błędy, czy celowe łamanie prawa w celach otrzymania korzyści majątkowych.

Jestem przekonany, że do wyraźnego poprawienia usług i standardów prawnych w naszym kraju przyczynią się nominacje na kierownicze stanowiska w systemie wymiaru sprawiedliwości. Uważam za obowiązek prezydenta promowanie na takie stanowiska wyłącznie osób o nieposzlakowanej reputacji, uczciwych, kompetentnych fachowców. Bezwzględnym obowiązkiem Głowy państwa ma być też stanowcza i natychmiastowa reakcja na wszelkiego rodzaju nadużycia, korupcję  w systemie wymiaru sprawiedliwości. Prezydent powinien niezwłocznie wyciągać konsekwencje w stosunku do kompromitujących urząd sędziowski czy prokuratorski osób.

Poczucie obywateli, że mieszkają oni w państwie prawa zwiększy bardziej powszechny dostęp do usług prawniczych (przede wszystkim pod kątem opłat za te usługi) oraz  wyraźne skrócenie okresu przewodu sądowego. Łamanie prawa obywateli do sprawiedliwego osądu jest częstym powodem występowania obywateli naszego kraju do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Prezydent powinien domagać się systematycznych, okresowych sprawozdań w tych sprawach od osób odpowiedzialnych za pracę wymiaru sprawiedliwości.

5. Rozwijanie duchowości

Po czasach komunizmu zachowała się przesadna ocena bazy materialnej i pomniejszanie znaczenia duchowej nadbudowy, wartości duchowych. Nietrudno zauważyć, iż wiara, przekonania moralne stanowią wewnętrzną siłę człowieka, jego świat duchowy ma wpływ na życie poszczególnych ludzi i społeczeństwa. Amerykański uczony Josh McDowell ogłosił zadziwiającą statystykę, że młodzież, która swoją wiarę opiera na Piśmie Świętym, jest 10,6 razy mniej skłonna do używania narkotyków, 4 razy mniej skłonna do kradzieży, 5,5 razy mniej skłonna do samobójstw, 3,7 razy – do alkoholizmu, 3,4 razy – do skrzywdzenia innego człowieka. Od końca XIV wieku zwłaszcza Katolicyzm stanowił podstawę wspólnotowego życia w Wielkim Księstwie Litewskim. Święty Kazimierz, wnuk ochrzczonego Wielkiego Księcia Litewskiego i Króla Polskiego Władysława Jagiełły, przez wieki był i jest przykładem do naśladowania głębokiej wiary, wysokiej kultury i oddania wobec bliźnich. Wkład wybitnych przedstawicieli innych wyznań wskazuje na to, że szersza niż wyznaniowa wspólnota duchowa (chrześcijan, muzułmanów i żydów) stanowi trwały kulturalny, ogólnoludzki fundament kultury na Litwie.

Panująca w Europie kultura postmodernistyczna, odrzucając obiektywną prawdę, wzbudza coraz większe zamieszanie w życiu duchowym i społecznym. Takich wartości jak życie w swym pełnym cyklu od poczęcia do naturalnej śmierci, rodzina jako owoc miłości mężczyzny i kobiety odpowiedzialności za siebie nawzajem i za potomstwo, odrzucanie życia jakby nie było Boga, przygotowuje glebę dla różnych dziwnych, ekstremalnych, amoralnych czynów i skłonności.

Nieprzestrzeganie duchowych norm organizacji świata materialnego, np., w polityce, administracji państwa, medycynie, budowie itd., zawsze wcześniej czy później kończy się katastrofą. Tym bardziej własne prawidłowości ma świat duchowy (miłość, wiara, wierność, przyjaźń, zdolność zrozumienia wewnętrznych przeżyć innego człowieka itd.). Wskazuje na to apogeum duchowe i kulturalne Europy. Do dziś z dumą pokazujemy gościom zachwycające średniowieczne starówki w Wilnie, Kownie i Kłajpedzie, wspaniałe kościoły i zabytki architektoniczne w innych miejscowościach. Jest to owoc duchowego i kulturowego życia Chrześcijaństwa. Czy będziemy mieli co zostawić kolejnym pokoleniom, my, mieszkańcy Litwy i Europy XXI wieku? Rzekome dzieło sztuki – zardzewiała rura za 100 tysięcy litów na brzegu Wilii nieopodal okazałej Bazyliki Archikatedralnej w Wilnie czy też kształtnego kościoła Świętego Rafała, jest signum temporis (znakiem czasu), bardziej wymownie niż wszelkie słowa świadczącym o możliwości zburzenia dziedzictwa duchowego i kulturalnego, które otrzymaliśmy z przeszłości.

Niewłaściwe pojmowanie tolerancji jako duchowego terroru chce uzasadnić narzucanie dla wszystkich różnych prawdziwych nieprawości. Mamy obowiązek przywrócenia pojmowania tolerancji jako przyjęcia faktu istnienia zła, lecz nie jego akceptacji i jego ekspansji.

Litwa przez długi okres czasu dążyła do niepodległości jako do dobra pożądanego przez wszystkich. Już od prawie 20 lat mamy ten dar wolności. Lecz strach ogarnia, kiedy się czyta statystykę, że w ciągu okresu niepodległości więcej zamordowano nienarodzonych dzieci na Litwie niż zginęło jej mieszkańców podczas II wojny światowej. Za takie morderstwo „zleceniodawca” płaci wykonawcy – „lekarzowi” mniej niż kosztuje para butów. Aborcja to jest największe zło na Litwie, albowiem, jak mówił Papież Jan Paweł II: Naród które morduje swe dzieci nie ma przyszłości. Jest to masowe samobójstwo. Powinniśmy powstrzymać wojnę przeciwko najsłabszych.

Homo-ideologia również jest dobrym przykładem wadliwie pojmowanej tolerancji. Powinniśmy szanować każdego człowieka, również tego, który odczuwa pociąg seksualny do przedstawiciela własnej płci. Tolerujemy, przyjmujemy jego aktualną rzeczywistość psychofizyczną. Ale nie możemy pozwolić, aby ci ludzie na różne sposoby, nawet przedszkolakom tłumaczyli, że jest to normą i podejmowali działania skierowane na wzrost ilości ludzi w ten sposób odczuwających swą płciowość. Ci, którzy mówią o tolerancji, powinni rozumieć, że każdy człowiek w tym człowiek wierzący, ma konstytucyjne prawo od ochrony swych dzieci przed złem.

Potencjał moralny – to przekonanie, że każdy jest odpowiedzialny za życie własne i innych ludzi, za jakość tego życia. Jest odpowiedzialny przed Bogiem i przed własnym sumieniem. Ten potencjał stanowi również przekonanie, iż życie społeczne jest dobrem, które warto zachować dla siebie, dla swych bliskich i przyszłych pokoleń. Moralny potencjał to historyczny optymizm, który doda sił i pomoże pokonać trudności oraz nakreślić dalsze szczytne cele.

Mocna Litwa, harmonijny rozwój społeczny, to odpowiedź na dar wolności, z którego cieszymy się w chwili obecnej. Wolność tę powinniśmy wypełnić treścią moralną, aby Litwa nie utraciła swej ciągłości historycznej, duchowej, kulturalnej, aby ludzie nie utracili zdrowego pojmowania czym jest dobro, piękno, przyzwoitość i inne wartości wyznawane od wieków. Będzie to gwarancją, że nie staniemy się prowincjonalnym obrzeżem europejskim i stanowić będziemy pełnowartościowy podmiot wspólnoty narodów, nie zaś obiekt manipulacji, jak to się coraz częściej zdarza obecnie.

Zakończenie

Drodzy obywatele Litwy, na zakończenie pragnę zwrócić się do Państwa – starszych i młodych, kobiet i mężczyzn, pracujących i tych, co stracili pracę, wierzących, że wkrótce wszystko w naszym kraju się uporządkuje, ale również tych, którzy już stracili nadzieję i nie ukrywają swego niezadowolenia – BĄDŹCIE AKTYWNI I ŚWIADOMI. Nie zważając na wszelkie trudności i rozczarowania nie traćcie nadziei i poszanowania do siebie samych i do naszej Ojczyzny. Naprawdę dobrze rozumiem większość z Państwa, którzy w życiu codziennym napotykają i widzą w obszarze publicznym tak wiele kłamstwa, braku profesjonalizmu, niesprawiedliwości, wykroczeń i niekaralności, trudno jest zachować wiarę, optymizm i chęć do sumiennej pracy. Jednak niezależnie od zewnętrznych zmian warunków naszego życia 51 % naszej osobistej satysfakcji zależy od naszego własnego wysiłku: co robimy, ile robimy, jak robimy, z kim robimy i dla kogo? Dlatego też ze wszech sił apeluję, aby wszyscy Państwo NIE TRACILI NADZIEI, NIE TRACILI CHĘCI DZIAŁANIA I NIESIENIA POMOCY SOBIE I INNYM. Zaiste pragnąłbym, aby radości i stabilności w naszym życiu było więcej, ale zależy to od naszych wspólnych wysiłków, od naszej wspólnej pracy. Zatem apeluję – przyjdźcie na wybory, wczytajcie się w programy wyborcze kandydatów na Prezydenta i wybierzcie tego kandydata, który Państwa zdaniem lepiej będzie reprezentować Państwa interesy i dążyć do rozwoju Litwy. Przedstawiłem Państwu swoje priorytety i zobowiązania. Opowiadam się za solidarnością społeczną, za wartościami chrześcijańskimi, za rodziną i za sprawiedliwością. Jestem przeciwko nadużyciom urzędników oraz wykorzystywana obywateli. Jestem wystarczająco zdeterminowany i kompetentny, aby walczyć za własne przekonania. Teraz wszystko zależy od Państwa decyzji.

Życzę wszystkim Państwu pomyślności!

Szanujmy się nawzajem!!!

© 2011 Waldemar Tomaszewski
Hey.lt - Nemokamas lankytojų skaitliukas
By Seven Arts